تبیین عوامل مؤثر بر توسعه پایدار گردشگری در جزیره کیش مبتنی بر تئوری داده بنیاد

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت گردشگری، گروه مدیریت گردشگری، دانشگاه تهران، پردیس بین المللی کیش، جزیره کیش، ایران

2 استاد، گروه مدیریت گردشگری، دانشگاه تهران، پردیس بین المللی کیش، جزیره کیش، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت گردشگری، دانشگاه تهران، پردیس بین المللی کیش، جزیره کیش، ایران

چکیده

در این پژوهش به تبیین عوامل مؤثر بر توسعه پایدار گردشگری در جزیره کیش پرداخته شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد اکتشافی-تبیینی بوده و روش تحقیق آن به صورت آمیخته (کیفی-کمی) مبتنی بر تئوری داده‌بنیاد است. در فاز کیفی تحقیق، با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و نمونه‌گیری گلوله‌برفی، داده‌های مربوط به دیدگاه مدیران، کارشناسان و خبرگان حوزه گردشگری و حمل‌ونقل دریایی جمع‌آوری و از روش استراوس و کوربین بر مبنای نظریه داده‌بنیاد که شامل کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی است، تحلیل شد. در نهایت 6 بعد و 23 مؤلفه شناسایی و چارچوب نظری تحقیق شکل گرفت. در فاز کمی، پرسشنامه‌ای 46 گویه‌ای طراحی و در میان 182 نفر از مدیران، کارشناسان و کارکنان سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کیش و سازمان بنادر و دریانوردی جزیره کیش توزیع شد. داده‌های کمی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار Smart PLS تحلیل شدند تا اعتبار و قابلیت تعمیم الگوی پیشنهادی ارزیابی شود. یافته‌ها نشان داد که تحقق توسعه پایدار گردشگری در جزیره کیش مستلزم شناسایی و مدیریت عوامل کلیدی مؤثر از جمله عناصر بازاریابی (محصول، قیمت، تبلیغ، ترویج و مکان)، شرایط و ویژگی‌های مقصد، تعاملات اجتماعی، اطلاع‌رسانی دقیق، کاهش هزینه‌ها و ایجاد ارزش اجتماعی برای گردشگران است که موجب جذب و وفاداری آنان می‌گردد؛ همچنین، توانمندسازی منابع انسانی و محیطی از طریق آموزش، مشارکت اجتماعی، دیجیتالی‌سازی، توسعه زیرساخت‌ها، حفظ آثار فرهنگی، ایجاد فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ارتقاء امنیت، نقش مهمی در دستیابی به توسعه اقتصادی، فرهنگی-اجتماعی، سیاسی و زیست‌محیطی ایفا می‌کند و در نهایت با تلفیق مؤثر راهبردهای بازاریابی، زیرساختی و مدیریتی، می‌توان زمینه‌ساز تقویت جایگاه گردشگری پایدار در سطح ملی و بین‌المللی شد.. توسعه گردشگری پایدار مستلزم مشارکت آگاهانه همه ذینفعان مرتبط و رهبری سیاسی قوی برای اطمینان از مشارکت و ایجاد اجماع است.

کلیدواژه‌ها