زمینه و هدف: اقامتگاههای بومگردی شهرستان سوادکوه در سالهای اخیر همزمان با رشد تقاضا برای گردشگری طبیعتمحور و روستایی توسعه یافتهاند. با وجود ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی این منطقه، اقامتگاههای فعال در آن با چالشهایی نظیر رقابت فشرده در فصول اوج سفر، محدودیت منابع، نوسانات تقاضا و ضعف در سازوکارهای هماهنگی مواجه هستند. در چنین بستری، رقابتهمکارانه بهعنوان پارادایمی نوین که در آن رقبا بهطور همزمان همکاری و رقابت میکنند، راهبردی اثربخش برای تقویت تابآوری و ارتقای عملکرد شبکهای اقامتگاهها میباشد. پژوهش با هدف شناسایی، تحلیل و طبقهبندی مقولههای کلیدی در مدیریت شبکه رقابتهمکارانه در میان اقامتگاههای بومگردی سوادکوه انجام شده است.
روششناسی: این پژوهش کاربردی-توسعه ای، با رویکرد اکتشافی ـ توصیفی انجام گرفته است. برای گرداوری داده از ترکیبی از روش های اسنادی و پیمایشی استفاده شده است. ابزار اصلی گردآوری داده، مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق با صاحب نظران، مالکان و مدیران اقامتگاه های بومگردی بوده و برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار MAXQDA20 استفاده شده است.
یافتهها: تحلیل عمیق دادهها منجر به ظهور 883 مضمون پایه، 20 مضمون سازمان دهنده و 6 مضمون فراگیر شد. مضامین اصلی عبارتند از: مولفه های همکاری به عنوان تقویت کننده های شبکه، مولفه های ساختاری به عنوان بستر شکل گیری، مولفه های تنظیم گر متعادل کننده همکاری و رقابت، مولفه های رقابتی در قالب محرک های پویایی شبکه، مولفه های پیامدی و مولفه های بازخوردی.
نتیجهگیری و پیشنهادات: یافتهها نشان میدهد شبکههای رقابت همکارانه فراتر از یک استراتژی صرف، بهعنوان اکوسیستمی پویا، ظرفیتهای نهفته اقامتگاههای بومگردی را در مواجهه با چالشهای بازار فعال میسازد. چارچوب مفهومی ارائهشده، ضمن ترسیم مسیرهای عملیاتی برای مدیران و سیاستگذاران، زمینهساز پژوهشهای آتی در این حوزه نوظهور خواهد بود.
نوآوری و اصالت: این مطالعه نخستین تلاش نظاممند برای مفهومسازی رقابت همکارانه در بستر اقامتگاههای بومگردی به ویژه در بین تحقیقات داخلی، محسوب میشود.
)